DOI – 2026.1.5 – Nesvesno na margini – muzika kao sredstvo izražavanja osoba sa smetnjama u razvoju

On:
In: DOI
Naslov rada: Nesvesno na margini – muzika kao sredstvo izražavanja osoba sa smetnjama u razvoju
Title: Unconsciously on the margins - Music as a means of expression for persons with developmental sisabilities
Autor: Olivera Pantelić
Author: Olivera Pantelić
ORCID broj:
Zbornik: Zapisi sa margine: Zbornik radova Prvog marginalističkog naučno-stručnog skupa „Republika duha“
Urednik zbornika: Petar Jeknić
Izdavač, mesto i godina: Emoracio centar, Kraljevo, 2026.
Raspon stranica: 81–93
DOI: https://doi.org/10.66117/emce_zapisi.2026.1.5
Sažetak: Ovaj rad bavi se položajem osoba sa smetnjama u razvoju, pre svega osoba iz spektra autizma, kao specifične, nevoljno marginalizovane grupe koja ne prepoznaje svoju marginalnost na kognitivnom nivou, ali je snažno doživljava kroz telo, emocije i senzorna iskustva. Polazeći od lične i profesionalne prakse rada sa decom i mladima sa smetnjama u razvoju, autorka razmatra mogućnosti muzike, pokreta i igre kao sredstava izražavanja, regulacije emocija i razvoja osnovnih veština, u situacijama u kojima verbalna komunikacija nije primarni ili dostupan kanal. Rad ukazuje na ograničenja formalnih sistema podrške i privid inkluzije, kao i na značaj kreativnog, fleksibilnog i individualizovanog pristupa, koji podrazumeva spremnost terapeuta i pedagoga da se izmesti iz unapred definisanih obrazaca rada. Muzika se prikazuje ne kao cilj sam po sebi, već kao prostor susreta, odnosa i iskustvene obrade stvarnosti, kroz koji deca razvijaju pažnju, motoriku, govor, socijalne veštine i osećaj sigurnosti. U tom smislu, margina se ne razume kao mesto deficita, nego kao potencijalni prostor autentičnog razvoja i drugačijeg oblika komunikacije.
Abstract: This paper explores the position of persons with developmental disabili- ties, particularly individuals on the autism spectrum, as a specific form of involuntary marginalization. Although they may not cognitively recognize their marginal status, it is deeply experienced through the body, emotions, and sensory perception. Drawing on personal and professional experience in wor- king with children and young people with developmental disabilities, the aut- hor examines music, movement, and play as essential means of expression, emotional regulation, and skill development, especially in contexts where verbal communication is limited or unavailable. The paper highlights the limitations of formal support systems and the superficial nature of inclusion, emphasizing the importance of a creative, fle- xible, and individualized approach. Such an approach requires educators and practitioners to step outside standardized methods and enter the child’s expe- riential world. Music is presented not as an end in itself, but as a relational and experiential space through which children develop attention, motor skills, speech, social interaction, and a sense of safety. Within this framework, mar- ginality is understood not as a deficit, but as a potential space for authentic development and alternative forms of communication.
Ključne reči: marginalnost, autizam, muzika, igra, iskustveni razvoj
Key words: marginality; autism; music; play; experiential development.
Link za preuzimanje: Preuzmi