DOI – 2026.1.2 – Zavisnost – život na margini

On:
In: DOI
Naslov rada: Zavisnost - Život na margini
Title: Addiction – life on the margins
Autor: Borivoje Todorović
Author: Borivoje Todorović
ORCID broj:
Zbornik: Zapisi sa margine: Zbornik radova Prvog marginalističkog naučno-stručnog skupa „Republika duha“
Urednik zbornika: Petar Jeknić
Izdavač, mesto i godina: Emoracio centar, Kraljevo, 2026.
Raspon stranica: 31–46
DOI: https://doi.org/10.66117/emce_zapisi.2026.1.2
Sažetak: Ovaj rad razmatra zavisnost kao složen i dugotrajan psihološki proces, čiji koreni leže u ranim traumatskim iskustvima, deprivaciji osnovnih emocionalnih potreba i narušenom razvoju ličnog identiteta. Zavisnost se ne posmatra isključivo kao problem supstanci ili ponašanja, već kao unutrašnje stanje hroničnog nemira i neravnoteže, koje osoba pokušava da reguliše putem spoljašnjih rešenja. Posebna pažnja posvećena je razlikovanju same bolesti zavisnosti od aktivnog zavisničkog ponašanja, koje predstavlja pokušaj psihe da ublaži bol, napetost i egzistencijalnu prazninu. Rad se oslanja na kliničku praksu i detaljne studije slučaja, kroz koje se prikazuje kako neobrađena trauma, potisnute potrebe i internalizovana krivica dovode do ponavljanja autodestruktivnih obrazaca. Margina se u ovom kontekstu razume kao prostor egzistencijalne granice, na kome se osoba nalazi između života i samouništenja, između nastavka zavisničkog obrasca i mogućnosti oporavka. Posebno se naglašava uloga bola, koji može delovati destruktivno, ali i postati pokretač promene ukoliko se adekvatno obradi i integriše. Zaključuje se da oporavak od zavisnosti ne podrazumeva samo apstinenciju, već dubinski rad na traumatskim iskustvima, preuzimanje odgovornosti i rekonstrukciju odnosa prema sebi, drugima i sopstvenoj prošlosti. Rad doprinosi razumevanju zavisnosti kao problema koji se razvija na margini ličnog i društvenog života, ali čije razrešenje zahteva povratak ka centru lične odgovornosti i svesnog izbora.
Abstract: This paper examines addiction as a complex and long-term psychological process rooted in early traumatic experiences, deprivation of basic emotional needs, and disturbances in identity development. Addiction is not viewed merely as a problem of substances or behaviors, but as an internal state of chronic unrest and imbalance, which the individual attempts to regulate through external solutions. A clear distinction is made between addiction as an illness and active addictive behavior, understood as a psychological strategy aimed at alleviating pain, tension, and existential emptiness. The paper draws on clinical practice and detailed case studies to illustrate how unresolved trauma, suppressed needs, and internalized guilt lead to repetitive self-destructive patterns. Marginality is conceptualized as an existential boundary space, where the individual oscillates between life and self-destruction, bet- ween the persistence of addiction and the possibility of recovery. Special emphasis is placed on the role of pain, which can function destructively, but may also become a catalyst for change when properly processed and integrated. The paper concludes that recovery from addiction involves more than abstinence; it requires deep therapeutic work on traumatic experiences, the assumption of personal responsibility, and the reconstruction of one’s relationship with oneself, others, and one’s past. This contribution frames addiction as a phenomenon emerging on the margins of personal and social life, whose resolution necessitates a return to the center of conscious choice and responsibility.
Ključne reči: zavisnost, trauma, deprivacija, marginalnost, oporavak
Key words: addiction, trauma, deprivation, marginality, recovery
Link za preuzimanje: Preuzmi