DOI – 2026.1.8 – Srce margine: neurodivergentni subject u posttranzicionom društvu

On:
In: DOI
Naslov rada: Srce margine: neurodivergentni subject u posttranzicionom društvu
Title: The heart of the margin: the neuro-divergent subject in the post-trans society
Autor: Nataša Ristić Velimirović
Author: Nataša Ristić Velimirović
ORCID broj: https://orcid.org/0009-0002-9312-0855
Zbornik: Zapisi sa margine: Zbornik radova Prvog marginalističkog naučno-stručnog skupa „Republika duha“
Urednik zbornika: Petar Jeknić
Izdavač, mesto i godina: Emoracio centar, Kraljevo, 2026.
Raspon stranica: 121–139
DOI: https://doi.org/10.66117/emce_zapisi.2026.1.8
Sažetak: Rad istražuje marginalizaciju neurodivergentnih identiteta kroz filozofsku, psihološku i društveno-političku prizmu. U kontekstu posttranzicionih društava, poput Srbije, analiziraju se strukturalni mehanizmi epistemološke nepravde, terapijske kolonizacije i disocijacije od kolektivne istorije. U središtu rada nalazi se koncept „srca margine“, koji se uvodi kao ontološko i etičko središte u vremenu propasti institucionalnog reda. Autorka povezuje filozofiju svesti, kritiku terapijskog diskursa i lokalni kontekst tranzicione traume, pozivajući na novi oblik psihoterapije – ne kao normalizacije, već oslobađanja. Predlaže se transformacija terapeutske i društvene imaginacije, u pravcu priznanja autentične razlike kao temelja nove epistemologije duha.
Abstract: The paper explores the marginalization of neurodivergent identities through a philosophical, psychological, and socio-political perspective. In the context of post-transitional societies such as Serbia, it analyzes structural mechanisms of epistemic injustice, therapeutic colonization, and dissociation from collective historical experience. At the center of the paper is the concept of the “heart of the margin,” introduced as an ontological and ethical locus in a time of institutional collapse. The author connects the philosophy of consciousness, the critique of therapeutic discourse, and the local context of transitional trauma, calling for a new form of psychotherapy—not as normalization, but as liberation. The paper proposes a transformation of both therapeutic and social imagination toward the recognition of authentic difference as the foundation of a new epistemology of the spirit.
Ključne reči: neurodivergencija, epistemološka nepravda, hermeneutička nepravda, posttranzicija, trauma, psihoterapija, kolonizacija, Balkan, srce margine, marginalizam
Key words: neurodivergence, epistemic injustice, hermeneutic injustice, post-transition society, trauma, psychotherapy, colonization, Balkans, heart of the margin, marginalism
Link za preuzimanje: Preuzmi